Monthly Archives: Ιούνιος 2015

ΚΥΠΡΟΣ- ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Ο Τεύκρος, ήταν γιος του Τελαμώνα της Σαλαμίνας και της Ησιόνης, κόρης του Λαομέδοντα και αδελφός του Αίαντα. Έλαβε μέρος στην Τρωική εκστρατεία και τον θεωρούσαν ως τον καλύτερο τοξότη των Ελλήνων στον πόλεμο αυτό. Μετά τον πόλεμο, όμως, ο πατέρας του δεν τον δέχτηκε πίσω, γιατί δεν εκδικήθηκε το θάνατο του αδελφού του και έτσι ο Τεύκρος, εξόριστος πλέον, απέπλευσε στην Κύπρο, όπου και ίδρυσε την πόλη Σαλαμίνα (κοντά στη σημερινή Αμμόχωστο), σε ανάμνηση της πατρίδας του. Ιστορικά επιβεβαιώνεται η ίδρυση της Σαλαμίνας γύρω στα 1100 π.Χ, χρονολογία που δεν απέχει πολύ από το χρόνο επιστροφής των ηρώων της Τροίας, ενισχύοντας έτσι τη μυθολογία.

Η Σαλαμίνα διαδέχθηκε την Έγκωμη, της οποίας οι κάτοικοι μετακινήθηκαν προς τις εκβολές του ποταμού Πεδιαίου, κοντά στη θάλασσα, ύστερα από μια φυσική καταστροφή. Εκεί, νυμφεύτηκε την κόρη του Κύπρου, Έννη, οι δε απόγονοί τους κυβέρνησαν μέχρι τα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Το μύθο του Τεύκρου εκμεταλλεύτηκαν πολλοί τραγικοί της αρχαιότητας, ιδίως ο Σοφοκλής και ο Πακούβιος, που έγραψε την ομώνυμη τραγωδία. Η Σαλαμίνα υπήρξε πρωτεύουσα της Κύπρου για 1000 ολόκληρα χρόνια, εξαιτίας της προνομιακής της θέσης και του λαμπρού της πολιτισμού. Ειδικά κατά τον 8ο-6ο αιώνα π.Χ. άκμασε ο πολιτισμός στη Σαλαμίνα, ενώ κατά το Β’ Ελληνικό Αποικισμό υπήρξε διαμετακομιστικός σταθμός. Τα χνάρια των απογόνων του Τεύκρου χάνονται στην ιστορία, ανάμεσά τους ο Ευέλθονας, ο Ονήσιλος, ο Γόργος και πολλοί άλλοι Κύπριοι. Ανάμεσα στα περίφημα αρχαιολογικά ευρήματα της Σαλαμίνας είναι και η νεκρόπολή της, κτισμένη ανάμεσα στον 9ο-7ο αιώνα π.Χ, αλλά και οι κτιστοί βασιλικοί τάφοι.

 

Γιος του βασιλιά της Σαλαμίνας Τελαμώνα και της Ησιόνης και ετεροθαλής αδερφός του Αίαντα. Έλαβε μέρος στον Τρωικό Πόλεμο θεωρείτο ως ο καλύτερος τοξότη των Ελλήνων. Πληγώθηκε από τον Έκτορα, αλλά σώθηκε από τον Αίαντα. Πήρε μέρος στους ταφικούς αγώνες προς τιμήν του Πατρόκλου, όπου νίκησε στην τοξοβολία και ήταν ένας από τους Αχαιούς που μπήκε μέσα στον Δούρειο Ίππο.
Ο ΕΥΑΓΟΡΑΣ Η Ο ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΕ ΝΟΜΙΣΜΑ ΣΑΛΑΜΙΝΑΣ ΒΡΕΤ.ΜΟΥΣΕΙΟ.

Ο Ευαγόρας, γιος του Νικοκλή, απόγονου του Τεύκρου γεννήθηκε το 435 π.Χ. Όταν ήταν έφηβος κινδύνεψε να σκοτωθεί από τον τύραννο της Σαλαμίνας, Αυδήμονα, επειδή ο τελευταίος φοβόταν μήπως ο Ευαγόρας απομακρυνθεί από την τυραννίδα. Έτσι, ο Ευαγόρας κατέφυγε στην Κιλικία, όπου και οργάνωσε συνωμοσία κατά του τυράννου, επανερχόμενος το 411 π.Χ. και σκοτώνοντας τον τύραννο και αναλαμβάνοντας την εξουσία. Αμέσως μόλις έγινε βασιλιάς, ο Ευαγόρας κατάβαλε τεράστιες προσπάθειες για την πνευματική και υλική ευημερία και ευμάρεια των κατοίκων της πόλης του, ταυτόχρονα όμως ανέπτυξε και καλές σχέσεις με τους γύρω λαούς. Ο Δαρείος Β’ δεν αντέδρασε στην ανατροπή του Αυδήμονα, επειδή ο Ευαγόρας εξακολούθησε να πληρώνει τους φόρους του. Όντας διπλωματικός και εύστροφος ηγέτης, κατάφερε να συνάψει φιλικές σχέσεις τόσο με το βασιλιά των Περσών, Αρταξέρξη, όσο και με τη δημοκρατία των Αθηνών, εδραιώνοντας την εξουσία του και επεκτείνοντας την κυριαρχία του στο μεγαλύτερο μέρος της Κύπρου, το οποίο αποτελούσαν 10 πόλεις-βασίλεια που κυβερνούνταν από Φοίνικες και τελούσαν κάτω από του Πέρσες.

Υπάρχουν πληροφορίες ότι μεταξύ του 392 – 391 π.Χ. κατάφερε να ενώσει υπό το σκήπτρο του ακόμη και τα βασίλεια που αντιτίθονταν στην κυριαρχία του. Σίγά σιγά κατόρθωσε να ανατρέψει το καθεστώς που επιβλήθηκε στη Σαλαμίνα και ολόκληρη την Κύπρο, μετά το θάνατο του Κίμωνα στο Κίτιο (449 π.Χ.). Το 448 π.Χ., αφού σκοτώθηκε τόσο ο Κίμωνας όσο και ο Στρατηγός Αναξικράτης, οι Αθηναίοι θεώρησαν συμφέρον να πάψουν να έχουν βλέψεις στην Κύπρο και έτσι συνήψαν την «Ειρήνη του Καλλία», όπου τερματίζονταν οι πολεμικές επιχειρήσεις και οι Αθηναίοι εγκατέλειπαν κάθε διεκδίκησή τους πάνω στην Κύπρο, αφήνοντας το νησί στο έλεος των σκληροτράχηλων Περσών. Το γεγονός ότι ο Ευαγόρας κέρδιζε έδαφος ανησύχησε τον Αρταξέρξη, γεγονός που προκάλεσε εχθρότητα μεταξύ στα δύο βασίλεια και οδήγησε στον Κυπριακό Πόλεμο (394-385 π.Χ.), τον οποίο νίκησε ο Ευαγόρας, μαζί με τη βοήθεια του άρχοντα των Αιγυπτίων, Άκορι• οι Αθηναίοι και οι Σπαρτιάτες του αρνήθηκαν βοήθεια, μετά τα προηγούμενα γεγονότα πια . Οι μόνες κυπριακές πόλεις που αντιστάθηκαν ήταν το Κίτιο, η Αμαθούντα και οι Σόλοι, που συνέχισαν να υποστηρίζουν τους Πέρσες.

Τελικά νίκησε ο Ευαγόρας, αλλά ηττήθηκε σημαντικά σε μια ναυμαχία κοντά στο Κίτιο. Τα πράγματα αντιστράφηκαν, όμως, με την «Ανταλκίδεια Ειρήνη», που σήμαινε διπλωματική νίκη των Περσών. Η «Ειρήνη του Ανταλκίδα», που υπογράφτηκε το 386 π.Χ. από τους Σπαρτιάτες, άφηνε το νησί στα χέρια των Περσών, εξασφαλίζοντας ειρήνη ανάμεσα στους Λακεδαιμόνιους και τους Πέρσες, ενώ όποιος παραβίαζε το κείμενο status quo θα ήταν εχθρός του Πέρση βασιλιά. Λίγο μετά από την ειρήνη αυτή, ο Ευαγόρας δολοφονήθηκε από τον ξεσηκωμένο λαό της Σαλαμίνας (374 π.Χ.) και τον διαδέχθηκε ο γιος του Νικοκλής, γνωστός από τις προτροπές του Ισοκράτη. Ο Ισοκράτης είχε γράψει πολλές εύφημες μνείες για τον Ευαγόρα.

Ο ΝΙΚΟΚΛΗΣ

Ο Νικοκλής (374-361 π.Χ.), γιος του Ευαγόρα, σπούδασε ρητορική και φιλολογία στην Αθήνα και διαδέχθηκε τον πατέρα του (374 π.Χ.) στο θρόνο της Σαλαμίνας. Όπως κι αυτός, απέβλεπε στην απαλλαγή της Κύπρου από τους Πέρσες, γι’ αυτό και συνεννοήθηκε μαζί με τους υπόλοιπους ηγεμόνες του νησιού. Ο Νικοκλής συνδέεται με την ιστορία των αρχαίων ελληνικών γραμμάτων, για το λόγο ότι ο περίφημος ρήτορας Ισοκράτης, απεύθυνε τρεις παραινετικούς λόγους τους «Ευαγόρας», «Νικοκλής» και «Προς Νικοκλέα», προτρέποντάς τον να μοιάσει στον πατέρα του, Ευαγόρα.

ΝΟΜΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΑΓΟΡΑ ΤΟΥ Β΄

Φημολογείται ότι εγγονός του Ευαγόρα ήταν ο Ευαγόρας ο Β’ (361-351 π.Χ.), ο οποίος, αντίθετα από τον παππού του, ακολούθησε φιλοπερσική πολιτική. Ανατράπηκε από τους Πέρσες, για χάρη του Πνυταγόρα, αλλά αποζημιώθηκε, γιατί έγινε σατράπης της Άνω Ασίας• συγκρούστηκε, όμως, με τους Πέρσες εκεί και έτσι αναγκάστηκε να καταφύγει στην πατρίδα του, Σαλαμίνα. Εκεί συλλήφθηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε (351 π.Χ.).

ΝΟΜΙΣΜΑ ΤΟΥ ΠΝΥΤΑΓΟΡΑ  – Η ΘΕΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ.

Ο Πνυταγόρας (351-332 π.Χ.), εγγονός του Ευαγόρα Α’ στάθηκε ο τελευταίος σημαντικός διάδοχος του Ευαγόρα, αντιστάθηκε δε με πείσμα στη φιλοπερσική πολιτική του προκατόχου του. Κάπου εδώ κλείνει η δυναστεία των απογόνων του Τεύκρου.-ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ 2011

Ένα μύθο θα σας πω… «Ασκληπιός»
Φωτογραφία 1. Ασκληπιείο Τρίκκης

Ο Ασκληπιός ήταν ο θεός της Ιατρικής στην Αρχαία Ελλάδα και αναμφίβολα ο πρώτος Ιατρός του αρχαίου Ελληνικού κόσμου. Σύμφωνα με την παράδοση ήταν γιος ενός θεού, του Απόλλωνα και μιας θνητής, της Κορωνίδας η οποία ήταν κόρη του βασιλιά της Λακέρειας (ευρίσκετο στην Θεσσαλική πεδιάδα) Φλεγύα και εγγονή του βασιλιά της Επιδαύρου Μάλου.
Υπολογίζεται ως επικρατέστερη χρονολογία γέννησής του το έτος 1240 π.χ. Σύμφωνα με τον Όμηρο γεννήθηκε στη Τρίκκη (σημερινά Τρίκαλα), ενώ σύμφωνα με τον Πίνδαρο στη Λακέρεια πατρίδα της μητέρας του. Για τη γέννηση του Ασκληπιού ο Στράβων γράφει: “Άλλος είναι ο ποταμός Ληθαίος, γύρω από την Τρίκκη, όπου λέγεται ότι γεννήθηκε ο Ασκληπιός”.
Συνεχίστε την ανάγνωση →

Για την δημιουργία και τη λειτουργία του κόσμου ο Αριστοτέλης θεμελιώνει την δική του επιστημονική άποψη και υποστηρίζει το αιώνιον «γίγνεσθαι».

Δεν έχουμε το δικαίωμα να σκεφτόμαστε την ύλη χωρίς μορφή, ούτε τη μορφή χωρίς ύλη.Η σχέση ύλης – μορφής είναι άμεση. Η ύλη είναι τόσο αγέννητη όσο και η μορφή. Και τα δύο είναι αιώνια. Ό,τι γεννιέται ήδη υπάρχει μέσα στο «γίγνεσθαι» και αποτελεί την λειτουργία από μία ύλη και μία μορφή να προκύπτει μία νέα ύλη και μία νέα μορφή. Το «γίγνεσθαι» δηλαδή η συμπαντική μηχανή, είναι η μετάβαση από μία δυνατότητα σε μία πραγματικότητα, μέσω της κίνησης.Όμως όλα αυτά είναι αιώνια. Η «κινητική αρχή» δεν άρχισε ποτέ, είναι νόμος που υπάρχει από πάντα και έχει σαν ουσία της την καθαρή ενέργεια. Αυτή η «αρχή» είναι εντελώς άϋλη, απόλυτα καθαρή, ολοτελής και πλήρης στον έλεγχο της λειτουργίας του παντός. Αυτή είναι το απόλυτο Πνεύμα που ορίζει την ιδιότητα του Θεού. Συνεχίστε την ανάγνωση →

Ο Δρ Mattievich έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Ταξίδι στη Μυθολογική Κόλαση», το 2011, στο οποίο περιγράφει το επικό ταξίδι του Οδυσσέως στον Κάτω Κόσμο που κατά τον καθηγητή βρίσκεται στη Νότια Αμερική.
Σπαρτιάτης και δεξιά πολεμιστής  τής περιοχής  Τσαβίν.   -ΦΩΤ:ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ

Αυτή η περιγραφή του Ησιόδου φαίνεται να ταιριάζει με τα μυστηριώδη ερείπια του λαβυρίνθου στο Chavin de Huantar στις Περουβιανές Άνδεις, σύμφωνα με τον Δρ Enrico Mattievich, έναν συνταξιούχο καθηγητή φυσικής από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο (UFRJ) στη Βραζιλία.

Ο Δρ Mattievich έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Ταξίδι στη Μυθολογική Κόλαση», το 2011, στο οποίο περιγράφει το επικό ταξίδι του Οδυσσέως στον Κάτω Κόσμο που κατά τον καθηγητή βρίσκεται στη Νότια Αμερική.

Η κοιλάδα με τους χώρους τους παλατιού.
Η κοιλάδα με τους χώρους τους παλατιού σε αναπαράσταση
ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ (;)

Σύμφωνα με δημοσίευμα , μέρος αυτού του βιβλίου εξετάζει τις ομοιότητες μεταξύ του Chavin de Huantar με τις περιγραφές του Ησιόδου. Δεν είναι μόνο οι γεωγραφικές ενδείξεις που ταιριάζουν με τον χώρο, αλλά και οι τοπικοί θρύλοι επίσης με τον ελληνικό μύθο, όπως και αντικείμενα του ναού, αναφέρει .

Γεωγραφικές Ομοιότητες

Ο Ησίοδος γράφει στη  «Θεογονία» του για τον τόπο κατοικίας των Γοργόνων: «… Σκοτεινός και υγρός που μισούταν ακόμη και από τους θεούς-αυτό το χάσμα είναι τόσο μεγάλο όπου χανόταν ένα σκοτεινό ποτάμι και που κανείς δεν φθάνει μέχρι τον πυθμένα του ακόμη και αν κάνει πορεία ενός ολόκληρου έτους… »

 ΕΓΧΑΡΑΚΤΕΣ  ΜΟΡΦΈΣ ΝΑΥΤΙΚΏΝ ΕΠΑΝΩ ΣΤΟ …ΒΟΥΝΟ   Chavin de Huantar ΦΩΤ:ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ

Ο Mattievich αναρωτιέται αν αυτό περιγράφει τις εκβολές του ποταμού Αμαζονίου. Ή μήπως περιγράφει το κατά μήκος επικίνδυνο ταξίδι πέρα από τον ωκεανό στη Νότια Αμερική, ακολουθούμενο από το ταξίδι μέχρι τον Αμαζόνιο για να φτάσει τελικώς στις πύλες της Pongo de Manseriche-ένα βαθύ και στενό φαράγγι που στραγγίζει τον ποταμό Marañón; Επικίνδυνες δίνες συχνά σχηματίζονται στο άνω ρου του Marañón.

Ο αρχαιολογικός χώρος του  Chavin de Huantar

Ο Ησίοδος γράφει επίσης: «Εκεί ξεχωρίζει το Σπίτι της ζοφερής νύχτας, με μαύρα σύννεφα και σάβανο το σκοτάδι. Πριν από [το Σπίτι της νύχτας] … ο [Atlas] στέκει όρθιος. »

ο Χώρος μέσα και έξω από το παλάτι
Ένα γλυπτό τρομακτικής θεότητας στα ερείπια του λαβυρίνθου του Chavin de Huantar είναι η Γοργώ των Ελλήνων, σύμφωνα με τον Mattievich.

Το Chavin de Huantar είναι ένα παλάτι μπροστά στις παν υψηλές Άνδεις. Είναι το «σπίτι της Νυκτός» η κατοικία της Γοργόνας; Είναι ο «Άτλας», ένα από τα βουνά των Άνδεων;

Τα αρχαία αντικείμενα

Η «Γοργόνα» απεικονίζεται στη μέση του υπογείου λαβυρίνθου, πάνω σε ένα πυλώνα περίπου 4,5 μέτρα ψηλό. Γύρω από το ανάκτορο υπάρχουν σκόρπια πέτρινα κεφάλια που ίσως απεικονίζουν τους απολιθωμένους μάρτυρες της δύναμης της Γοργόνας.

Η «Γοργόνα» γλυπτό στον Chavin de Huantar, όπως απεικονίζεται στη σελίδα 67 του βιβλίου του Δρ Enrico Mattievich, το «Ταξίδι στην Μυθολογική Κόλαση, Ανακάλυψη της Αμερικής από τους αρχαίους Έλληνες.»

Πάνω από την «Γοργόνα» είναι ένα μικρό δωμάτιο θυσιών από την οποία το αίμα των θυμάτων χύνεται μέσα στο στόμα της θεότητας. Ο Mattievich έγραψε για την εμπειρία του όταν επισκέφθηκε την περιοχή: «Αντιμετώπισα το επιβλητικό πέτρινο πυλώνα … Προσπάθησα να φανταστώ πόσο φρικτό θα πρέπει να ήταν καλυμμένος με αίμα. Αν η αγωνία και ο τρόμος μπορούσαν να αφήσουν τα σημάδια τους πάνω στην ύλη, τότε ο πυλώνας θα περιέχει σίγουρα όλα τα μοιρολόγια της κόλασης. »

Γοργόνειο από τον χώρο του παλατιού

Το γλυπτό μοιάζει με απεικονίσεις της Γοργόνας που βρέθηκαν στην Ευρώπη, λέει ο καθηγητής Mattievich επικαλούμενος και άλλους ερευνητές που έχουν μιλήσει γι αυτές τις ομοιότητες. Για παράδειγμα, το 1926, ο ανθρωπολόγος José Imbelloni συνέκρινε την γλυπτική του Chavin de Huantar με το κεφάλι της Γοργούς του 6ου αιώνος ιερό των Συρακουσών στη Σικελία.

Ο Imbelloni είχε πει τότε ότι το περουβιανό γλυπτό ήταν ελληνικής καταγωγής και ότι ο λαός του Περού δεν θα μπορούσαν να έχουν δημιουργήσει ένα τέτοιο παρόμοιο άγαλμα κατά τύχη.

(1. Αθήνα, 2. Κολομβία, 3. Ελληνικής περιόδου  Σικελία (Ιταλία) και 4. Περού), όπως απεικονίζεται στη σελίδα 69 του βιβλίου του Δρ Enrico Mattievich, το «Ταξίδι στην Μυθολογική Κόλαση, Ανακάλυψη της Αμερικής από αρχαίους Έλληνες.»ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ :Ηλίας Σιατούνης


Γοργόνεια από την Αμερική και τη Μεσόγειο

Η ηλικία του Chavin de Huantar δεν είναι επακριβώς γνωστή. Ο Mattievich εξήγησε ότι θα μπορούσε να εντοπίσει τα αρχαιότερα ευρήματα πίσω στο 1300 π.Χ. Η ίδια η θρησκεία Chavin χρονολογείται από το 1600 π.Χ.

Φίδια και δράκοι από τον διάκοσμο του χώρου

Τοπικοί μύθοι και ελληνικοί μύθοι

Ένας μεταγενέστερος μύθος του Chavin είναι για τον θεό Huari ο οποίος είναι μια εκδοχή του ελληνικού μύθου του Περσέως, λέει ο Mattievich. Οι ντόπιοι μύθοι αναφέρουν ότι ο Huari είχε προσκληθεί σε μια γιορτή σχεδιάζοντας να τον παγιδεύσουν και να τον σκοτώσουν εκεί. Ο Huari κατάλαβε όμως το τέχνασμα και μετάτρεψε τους ενόχους σε πέτρα. Η γιορτή και η επακόλουθη απολίθωσης λέγεται ότι συνέβησαν στο Chavin de Huantar.

ΜΟΡΦΕΣ ΕΝ ΠΟΜΠΉ ΧΑΡΑΞΗ ΣΤΟ Chavin de Huantar.

Διαβάστε επίσης: ΙΔΟΥ Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ: Οι αρχαίοι Έλληνες ανακάλυψαν πρώτoι την Αμερική και όχι ο Κολόμβος
Στον αντίστοιχο ελληνικό μύθο, ο Πολυδέκτης οργάνωσε ένα συμπόσιο στο οποίο όλοι οι φιλοξενούμενοι έπρεπε να δώσουν ως δώρα άλογα. Ο Περσέας επειδή δεν είχε άλογο, ζήτησε από τον Πολυδέκτη να του φέρει ό, τι άλλο επιθυμεί. Ο Πολυδέκτης θέλοντας να θέσει τον Περσέα σε μεγάλο κίνδυνο του ζήτησε το κεφάλι της Γοργόνας Μέδουσας. Μέσα από μια μακρά πορεία των γεγονότων, ο Περσέας κατάφερε να αποκεφαλίσει την Μέδουσα, να πάρει το κεφάλι και έτσι να έχει τη δύναμη να μετατρέψει τους εχθρούς του σε πέτρα.

ΚΕΙΜΕΝΟ Ηλίας Σιατούνης  ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝΑΣ για ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ  : ΠΕΡΙ ΤΗΣ  ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΩΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Ένας μάλλον μεθυσμένος Αθηναίος, χειρονομεί και φωνασκεί ή τραγουδάει. Κοντά του ένας μικρός δούλος, έτοιμος να προλάβει κάθε του ανάγκη: κρατάει στην πλάτη του ένα καλάθι, τη βακτηρία του κυρίου του κι ένα αγγείο για να ανακουφιστεί. Χους του Ζωγράφου του Οιονοκλή, 470 π.Χ., J.P. Getty Museum

Οι αρχαίοι Αθηναίοι, όπως και οι άλλοι Ίωνες, γιόρταζαν τον ερχομό της άνοιξης με μια μεγάλη γιορτή, τα Ανθεστήρια, που ήταν αφιερωμένα στον Διόνυσο. Μια γιορτή της άνοιξης και της αναγέννησης, των παιδιών και των νεκρών.


Γιορτή χαράς και γιορτή των νεκρών.

Οι εορτασμοί κρατούσαν τρεις ημέρες: από την 11η ως την 13η μέρα του Ανθεστηριώνα (ο μήνας είχε πάρει το όνομά του από τη γιορτή), μια περίοδο που αντιστοιχεί στο τέλος Φεβρουαρίου – αρχές Μαρτίου του δικού μας ημερολογίου.
Σε αντίθεση με τις άλλες μεγάλες επίσημες περιστάσεις του Αττικού εορτολογίου, τα Ανθεστήρια, μία από τις αρχαιότερες ελληνικές γιορτές, ήταν περισσότερο
μια λαϊκή γιορτή όπου τηρούνταν παλιά παραδοσιακά έθιμα σε οικιακό επίπεδο και δεν υπήρχαν οι μεγάλης κλίμακας προετοιμασίες και η σημαντική δημόσια μέριμνα που παρατηρούνται σε άλλες περιστάσεις, όπως στα Μεγάλα Διονύσια και τα Παναθήναια.

Δύο έφηβοι, ο ένας καθιστός διαβάζει τον πάπυρό του, ο άλλος κρατάει τη λύρα. Φορούν στεφάνια στα μαλλιά. Δεν είναι σαφές τι γράφει ο πάπυρος που κρατάει το καθιστό αγόρι. Ίσως στίχους ή νότες για τραγούδι που θα εκτελέσει το όρθιο παιδί. 420-400 π.Χ. Βρετανικό Μουσείο.

Οι γραπτές πηγές και η εικονογραφία αποκαλύπτουν τις ποικίλες όψεις του εορτασμού των Ανθεστηρίων που κινούνταν, όπως και στο Πάσχα των ορθόδοξων Χριστιανών, ανάμεσα σε δύο άκρα: την άκρατη χαρά για τη ζωή και την βαθιά θλίψη για το θάνατο.

Κεφαλή νεαρού αγοριού. Χους, μέσα 5ου αι. π.Χ. Metropolitan Museum of Art.

Ήταν μια γιορτή αφιερωμένη στην αναγέννηση της φύσης, τα λουλούδια και το κρασί, μια ευκαιρία να κάνουν δώρα στα μικρά παιδιά και να γλεντήσουν, αλλά συγχρόνως οι αρχαίοι Αθηναίοι πίστευαν ότι τις τρεις μέρες που διαρκούσαν τα Ανθεστήρια τα πνεύματα των νεκρών επέστρεφαν και κυκλοφορούσαν μέσα στην πόλη και με το τέλος των εορτασμών έπρεπε να τα απωθήσουν πάλι στον Κάτω Κόσμο.

Ένα όρθιο αγοράκι προσφέρει σταφύλι σε ένα καθιστό μωρό που παίζει με τα παιχνίδια του. 420-400 π.Χ. Βρετανικό Μουσείο.(το αγγείο έχει ύψος μόλις 6 εκατοστά!).

Η πρώτη μέρα της γιορτής ονομαζόταν Πιθοίγια, γιατί τότε άνοιγαν τους πίθους με το καινούργιο κρασί. Κι όπως ταίριαζε, πρόσφεραν από αυτό πρώτα στο θεό Διόνυσο, στο εν Λίμναις ιερό του στην Αθήνα, που βρισκόταν κάπου νοτίως της Ακρόπολης, ίσως κοντά στον Ιλισσό. Το ιερό λειτουργούσε μόνον αυτή τη μέρα του χρόνου και καμία άλλη. Η μέρα αυτή, όπως και η επόμενη, ήταν απόλυτη αργία από κάθε άλλη δραστηριότητα για όλους τους Αθηναίους, ακόμη και τους δούλους, και σε κάθε αθηναϊκό σπίτι οργανωνόταν ένα μεγάλο συμπόσιο.

Σπάνια παράσταση όπου εικονίζεται ένας πατέρας να βάζει το παιδί του στην κούνια. Ζωγράφος της Ερέτριας. Χους, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Η δεύτερη μέρα ήταν η κύρια μέρα της γιορτής κι ονομαζόταν Χόες. Αυτή τη μέρα οι Αθηναίοι χρησιμοποιούσαν στο εορταστικό οικογενειακό συμπόσιο ένα πολύ χαρακτηριστικό μικρό αγγείο, μια μικρή οινοχοή, που ονομαζόταν χους. Κάθε ένας είχε τον δικό του χου, ίδιο σε μέγεθος για όλους.
Επάνω στα αγγεία αυτά, στους χόες, σώζονται παραστάσεις που προσφέρουν πολυτιμότατες πληροφορίες τόσο για τον εορτασμό των Ανθεστηρίων, όσο κυρίως για τη ζωή των μικρών παιδιών. Κι αυτό γιατί τη δεύτερη μέρα των Ανθεστηρίων, κατά το έθιμο, στο οικογενειακό συμπόσιο λάμβαναν μέρος για πρώτη φορά τα νέα μέλη κάθε οικογένειας, τα τρίχρονα παιδιά, που οι μεγάλοι τους έκαναν δώρα και τους χάριζαν το δικό τους μικρό κανατάκι.
Έτσι συχνότατα αυτά τα κανατάκια, οι χόες, διακοσμούνται με παραστάσεις που εικονίζουν παιδιά σε διάφορες δραστηριότητες.

Παιδάκι καθισμένο στο γιογιό του. Χους ύστερος 5ος αι. π.Χ., Βρετανικό Μουσείο.

Είναι χαρακτηριστικό, όσο και συγκινητικό, ότι όταν ένα παιδάκι πέθαινε πριν γιορτάσει τα πρώτα του επίσημα Ανθεστήρια, οι δικοί του έβαζαν συνήθως μαζί του στον τάφο τον χου που δεν πρόλαβε να χρησιμοποιήσει.
Το συμπόσιο της δεύτερης μέρας των Ανθεστηρίων γινόταν σε κλίμα περίσκεψης. Υπήρχαν βέβαια στεφάνια με άνθη, κρασί και πλούσιο γεύμα, ακόμη και διαγωνισμοί οινοποσίας, αλλά φαίνεται ότι δεν υπήρχε μουσική και χορός και το δείπνο γινόταν σιωπηλά.
Το βράδυ της δεύτερης μέρας, μετά το τέλος του συμποσίου, όλοι οι Αθηναίοι, κατευθύνονταν εν πομπή υπό το φως των δαυλών στο ιερό του Διονύσου εν Λίμναις για να αφιερώσουν στο θεό τα άνθινα στεφάνια και τις χόες τους – αυτό θα ήταν πραγματικά ένα αξιοθαύμαστο θέαμα.
…Μπορεί κανείς βέβαια να υποθέσει βάσιμα ότι στο σημείο αυτό κάποιοι θα ήταν ήδη αρκετά μεθυσμένοι.

Τρεις άνδρες με στεφάνια στα μαλλιά γιορτάζουν τα Ανθεστήρια στην Αθήνα, ο μεσαίος με οινοχόη ανά χείρας. Είναι προφανώς νύχτα: ο δεξιός κρατά δαυλό. Χους, 420 π.Χ. Metropolitan Museum of Art

Οι χόες και τα στεφάνια των λουλουδιών παραδίδονταν στην ιέρεια του Διονύσου, που ήταν η σύζυγος του Άρχοντα Βασιλέα της πόλης, η Βασίλισσα ή Βασιλίννα, και μαζί με δεκατέσσερις σεβάσμιες Αθηναίες λειτουργούσαν για την ημέρα εκείνη το ιερό.

Ένα αγοράκι περπατάει σκυφτό με τη λύρα του. Μπροστά του τρέχει το σκυλάκι του,ένα ελληνικό κοκώνι πίσω του μια καρακάξα.
420-400 π.Χ. Βρετανικό Μουσείο.

Η τρίτη μέρα των Ανθεστηρίων ονομαζόταν Χύτροι. Η ονομασία οφείλεται στις πήλινες χύτρες μέσα στις οποίες μαγείρευαν διάφορα δημητριακά και όσπρια, τα κόλλυβα για τις ψυχές των νεκρών, που αφιέρωναν στον χθόνιο Ερμή την ημέρα αυτή.
Με την εορτή των Ανθεστηρίων σχετίζεται μια ενδιαφέρουσα παροιμιώδης φράση «Θύραζε Κᾶρες, οὐκ ἔτ’ Ἀνθεστήρια» δηλαδή «έξω από εδώ Κάρες, δεν είναι ακόμα Ανθεστήρια». Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς προέκυψε η φράση, αν π.χ. με τη λέξη Κάρες εννοούνται Κάρες μέτοικοι ή οι ψυχές (κήρες) των νεκρών που έπρεπε να επιστρέψουν στον κάτω κόσμο με το τέλος της γιορτής. Πάντως κατέληξε να χρησιμοποιείται παροιμιωδώς σαν το νεοελληνικό «δεν είναι κάθε μέρα τ’Αη Γιαννιού».

Από την  Β. Πλιάτσικα
ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝΑ

 

FACEBOOK | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |

Copyright © 2017. All Rights Reserved.